Lokalizasyon Nedir?
İnternet, serbest ticaret anlaşmaları ve Harry Potter’ın ortak özelliği nedir? Bunların tümü yaşamlarımızı derinden etkilemiş ve bizleri bir araya getirerek yaşadığımız dünyayı global bir köye dönüştürmüştür.
Baidu arama motoru Çin’de Google’dan daha iyi bir yerde. Neden? Dil yüzünden. Amazon sadece yerleşmiş pazarlara ulaşabiliyor. Neden? Dilin getirdiği engeller ve maliyetler yüzünden. Urduca konuşanlar oyun konsollarında strateji oyunlarından ziyade yarış oyunları oynamayı sever. Neden? Oyunlar kendi dillerine çevrilmemiştir ve yarış oyunlarını anlaması daha kolaydır da ondan.
Dil, global bir köy ve global bir ekonomi haline gelen dünyanın önünde bir müşkül olarak durmaya devam ediyor.
Globalizasyon ve Lokalizasyon Derneği (www.gala-global.org) dünyanın her yerinden lokalizasyon, çeviri, uluslararasılaştırma ve globalizasyon sahalarında uzman üyelerden oluşmaktadır. Bu üyeler her gün şirketlere, kar amacı gütmeyen örgütlere ve devletlere hedef kitleleri ile etkili bir iletişim kurma konusunda yardım etmektedirler.
Küçük İşletmelerden Dev Şirketlere
Şimdilerde lokalizasyon olarak anılan sektör 1970lerin sonlarında ortaya çıkmıştır. O tarihlerde genellikle serbest olarak veya üniversitelerde çalışan tercümanlar daha profesyonel dil hizmetleri sunabilecek şirketler kurmaya başladılar. Ortaya çıkan bu Dil Hizmetleri Sağlayıcıları (LSPler) salt çeviriden çok daha fazlasını sunmak için hızlı bir şekilde geliştiler. Proje yönetiminde uzmanlaşarak yayıncılardan orijinal içeriği alıp bu içeriği ilgili konuda uzmanlığı ve eğitimi olan profesyonel tercümanlara çevirtir hale geldiler. Aynı zamanda tercümanlar, editörler ve redaktörlerle tüm süreci yönetmeye de başladılar. Kısa bir süre içinde kendilerini çevirisi yapılan içeriğe yönelik tasarım ve basım hizmetleri de sunacak şekilde büyüttüler.
Sektör büyüdükçe LSPler hizmetlerini iyileştirmek için teknolojiyi kullanmaya başladılar. Lokalizasyon sektörü doğası gereği farklı yerlerde çalışan dil uzmanlarından oluşan uluslararası bir sektör ve aslında tam anlamıyla bir kıyı-ötesi iştir. Dolayısıyla da, doğal olarak LSPler bilgisayarlar ve çevirmeli modemleri ilk kullanan kurumlardan olmuşlardır. Çeviri Belleği (TM) ve iş akışı yönetim teknolojileri de daha o tarihlerde oluşturuldu ve lokalizasyon sektörünün standart araçları haline dönüştü.
Ortaklıklardan Şirket Alım ve Birleşmelerine
Neredeyse en başından bu yana, lokalizasyon sektörünü birleşme akımları şekillendirdi. Tabi dünyanın birçok yerinde sayısız küçük hizmet sağlayıcı da hayatiyetini sürdürüyor. Ancak şirketler büyüdükçe, daha büyük müşterilerine daha kapsamlı hizmetler sunmak için birleşme ya da başka şirketleri satın alma yoluna gitmişlerdir. Böylelikle, örneğin Alpnet, Sykes ve Trados’u SDL; Mendez, Berlitz, Planet Leap ve Bowne’ı da Lionbridge satın almıştır.
Sektördeki Oyuncular
Peki sektörün şimdiki oyuncuları kimler? Dünya genelinde 5,000’in üzerinde dil hizmeti sağlayıcısı olduğu tahmin ediliyor. Bunların birçoğu hala daha birkaç çalışanı olan ve tek bir dil çiftinde (mesela, Arapça-İngilizce-Arapça) uzmanlaşan aile işletmeleri; bunlara SLVler (Tek-Dil Sağlayıcılar) deniyor. Tabi sektörde her türlü içerik ve tüm diller için çeşitli teknoloji ve süreçler kullanan çok-uluslu oyuncular da var. Bu Çok-Dil Sağlayıcılar (MLVler) arasında dünyanın her yanında ofisleri bulunan Lionbridge ve SDL gibi büyük şirketler ve ENLASO ve McElroy Translation gibi tek bir adresi bulunan şirketler bulunmaktadır. Bir de Skrivanek ve Argos Translations gibi Bölgesel MLVler adı verilen ve tek bir bölgeye ve coğrafi alana (mesela Doğu Avrupa) yönelik hizmet sağlayan gelişmekte olan bir şirketler grubu var.
Lokalizasyon Sağlayıcısının Görevi
Yerelleştirme ihtiyacı duyan birçok şirketin bünyesinde ya bir lokalizasyon birimi vardır ya da bu tür şirketler lokalizasyon sağlayıcıları ile çalışmaktadır.
Dil hizmeti sağlayıcıları gibi lokalizasyon sağlayıcıları global bir ürünün yerel bir pazara nasıl sokulacağı konusunda uzmandırlar. Dil, kültür, mevzuat ve diğer konularda hedef yerel pazarları analiz edip onlara uygun çözümler geliştirerek müşterilerine yardımcı olurlar.
Hizmet sağlayıcının görevi kolaylıkla anlaşılmalıdır. Örneğin, yazılım lokalizasyonu bağlamında hizmet sağlayıcı aşağıdaki hizmetleri verebilmelidir:
* teknik dokümanların çevirisi yapılmış, mizanpajı yapılmış ve dil kullanımı gözden geçirilmiş çıktıları
* (online yardım olarak da anılan) online teknik dokümanların çevirisi yapılmış, mizanpajı yapılmış ve dil kullanımı gözden geçirilmiş ve test edilmiş çıktıları
* yardımcı materyallerin çevirisi yapılmış, mizanpajı yapılmış ve dil kullanımı gözden geçirilmiş çıktıları
* çevirisi yapılmış, mizanpajı yapılmış ve dil kullanımı gözden geçirilmiş ve Kullanıcı Arabirimi test edilmiş yazılım
Bu arada, müşterinin görevleri de şunlardır:
* Orijinal içerik (mümkünse uluslararasılaştırılmış içerik) sağlama
* Hangi içeriklerin lokalize edileceğini belirleme
* Kullanılacak terminolojinin seçilmesi ve onaylanması
Lokalizasyon Sağlayıcının Seçilmesi
Lokalizasyon sağlayıcıları uzun-vadeli bir ortak olarak görülmelidir, bu nedenle lokalizasyon sağlayıcısı dikkatlice seçilmelidir. Başlangıç olarak, şu adımları izleyin:
* Potansiyel hizmet sağlayıcıların yerini belirleyin
* Tartışın ve işe duyarlılığını test edin
* RFP (Teklif Talebi) gönderip göndermeyeceğinizi belirleyin
* Elmalarla elmaları karşılaştırın
* Seçiminizi seçim kriterlerinize, şartlara ve araştırmalara göre yapın
* Adaylarla görüşün: sorulması gereken soruları belirleyin
Kapsamı daralttıktan sonra, seçeceğiniz hizmet sağlayıcısına aşağıdaki kriterleri uygulayın:
* Teknik yetkinlik
* Benzer proje deneyimleri; referansları
* Kaliteye ve müşteri odaklı hizmete tam bağlılığı
* İletişim süreçleri
* Güvenilirlik ve kanıtlanmış takip
* Uzun-vadeli ilişki geliştirme istekliliği
* Gerekli kaynakların bulunup bulunmadığı
* Fiyat konusunda mutlak netlik – ortanca fiyatın %10-15’i aralığında olmalıdır
Lokalizasyon Teknolojileri
Teknoloji –orijinal içeriğin çeviriye hazırlandığı andan çevrilen içeriğin gönderilmesi anına kadar- lokalizasyon sürecinin tüm yönlerine dokunmaktadır. Teknolojideki önemli gelişmelerden bazıları şunlardır:
Global İçerik Yönetimi
İçerik oluşturmak, yönetmek ve yayın(m)lamak için, uygun bir İçerik Yönetim Sisteminiz (CMS) olması gerekir. Uygun bir ürün, birkaç dilde içerik oluşturulması ve yönetimini destekler. Bu noktada [iki-bitli karakter desteğinden (sistem Japonca gibi resim-şekil karışımı karakterleri görüntüleyebiliyor mu?) şifreleme konularına (UTF-8 gereklidir), içerik sisteminin çok sayıda sayfayı birbirleriyle doğru şekilde bağlantılı halde tutabilme kabiliyetine kadar] dikkate alınabilecek birçok unsur vardır. Doğru bir İçerik Yönetim Sistemiyle, çok-dilli içeriğin oluşturulması ve yönetimi çok daha kolay ve etkin olacaktır.
Çeviri Belleği (TM)
Dünyayı yeniden keşfetmemek için, çeviri belleği çevirmenlere veritabanlarında tutulan geçmiş çevirileri kullanarak bir adım önde başlama olanağı sağlar. Genellikle belirli uzmanlık alanlarında uzmanlaşan çevirmenler sık kullanılan kelime ve ifadeleri bellekte tutarak her yeni çeviride bunlara erişmek için TM kullanırlar ve bu durum her çeviride çeviri sürecini hızlandırır.
Makine Çevirisi (MT)
Genellikle kurala-dayalı ya da istatistiksel olarak adlandırılan makine çevirisi içeriğin tam çevirisini sağlamak için teknolojiyi kullanır. Makine çevirisi ile yapılan çeviriler genellikle milyonlarca kelimeden oluşan çok büyük projelerde kullanılır ve bundan dolayı dünya genelinde daha geniş bir hedef kitle için daha büyük bir içeriği erişilebilir hale getirmişlerdir. Makine çevirisi genellikle belirli bir alanda ihtisaslaşan uzman bir çevirmenin çevireceği içerikteki kelime sayısını daraltmak için kullanılır.
Proje Yönetimi / İş Akışı Teknolojileri
Genellikle Çeviri Yönetim Sistemleri (TMS) olarak adlandırılan bu teknolojiler tüm çeviri sürecini yönlendirerek işlerin daha hızlı akmasını sağlarlar. Bu sistemler, bir dil sağlayıcısına orijinal içeriğin gönderilmesi için basit süreçleri, çeviri sürecinde çalışmalarına önderlik etme yolları, evrelerin yumuşak bir şekilde ve gecikme olmadan redakte ve test edilmesi ve çevrilen işin ilk içerik sahibine nihai sunumunu hazırlama yöntemlerini içerir.
Kaynak: http://www.gala-global.org
